آيا بودا پيامبر بود؟
از بودا در فرهنگ اسلامی بیشتر با نام بوداسف یاد شده و او را فیلسوفی معتقد به تناسخ دانستهاند که دین شَمنی (شمنیّه) را در هند رواج داده است. شهرستانی از پیروان بودا با نام «اصحاب بَدده» یاد میکند و میگوید بُدّ یعنی کسی که در این عالم متولد نشود، نکاح نکند، نخورد، نیاشامد، پیر نشود و نمیرد. اولین بدّ که در عالم ظاهر شد «شاکمین» نام داشت. احتمالاً این نام، تحریف لقب «شاکیامونی» بوداست. در تاریخ بناکتی نیز همین لقب به شکل «شامکونی» آمده و به عنوان پیامبری هندی از او یاد شده است . برخی دیگر از علمای اسلام نیز دربارهی بودا و آیین او به گونهای سخن گفتهاند که نوعی تأیید یا محتمل دانستن پیامبری اوست. نقل داستان زندگی بودا و شرح تعلیمات او و همچنین تصریح برخی علمای شیعه به ارجمندی داستان بلوهر و بوذاسَف از آن جمله است؛ چنانکه ملاّ محمد باقر مجلسی این داستان را مشتمل بر حکمتهای شریفهی انبیا علیهم السلام و مواعظ لطیف حکما و گنجی از گنجهای ربّانی دانسته است. وی همچنین از بودا با نام بوداسکَفت یاد کرده و او را به احتمال پیامبر دانسته است. محمدحسین آل کاشف الغطاء نیز بودا را «النبی الهندی» نامیده و وجدی نیز نبوت وی را محتمل شمرده است. برخی، بشارتهای منسوب به بودا را، دربارهی نجاتدهندگان انسان، با ظهور پیامبر اسلام (ص) یا تولد حضرت علی (ع) تطبیق دادهاند و این بشارتها را دلیل بر نبوت یا دست کم حق بودن آیین بودا انگاشتهاند. ادیب الممالک فراهانی در مسمط معروف خود از بشارت بودا به ظهور پیامبر اسلام یاد کرده است.
اين است كه ساسان به دساتير خبر داد جاماسب به روز سوم تير خبر داد
بر بابك برنا پدر پير خبر داد بودا به صنمخانهی كشمير خبر داد
مخدوم سرائيل به ساعير خبر داد
و آن كودك ناشستهلب از شير خبر داد
بعضی از مؤلفان، بودا را با برخی از پیامبران یکی دانستهاند، چنانکه برخی او را همان ذوالکفل میدانند و سوگند به انجیر را در سورهی تین، اشاره به درخت انجیری میدانند که بودا در زیر آن به تفکر و مراقبه پرداخته بود. در متون اسلامی نیز داستان پادشاهی حکایت شده است که در عصر ذوالکفل، مانند بودا، ترک پادشاهی کرد و به پارسایان پیوست. عدهای نیز بودا را با هرمِس، که به قولی همان ادریس است، یکی شمرده اند. برخی نیز ویژگیهایی را که برای بودا یاد شده است همان خصوصیات خضر و برخی دیگر بودا را پیامبر صابئین دانستهاند یا هرمس را پیامبر صابئین خوانده و او را با بودا یکی شمردهاند که با توجه به تأثیر آیین بودا بر مانی، با نظریهای که صابئین را پیروان مانی میداند بیارتباط نیست. گاهی نیز بودا را همان عیسی (ع) دانستهاند. در برابر، برخی هم هیچ اصالتی برای بودا و آیین او قائل نیستند.
منبع: دانشنامهی جهان اسلام
وبلاگ دانشجویان ریاضی دانشگاه تهران،