پلورالیزم یا کثرت‌گرایی مفهومی است که کمابیش با آن آشنایی دارید (مخصوصاً اگر معارف 2 پاس کرده باشید!). پلورالیزم اختصاصی به دین ندارد و در مورد فرهنگ، سیاست، نژاد و ... نیز به کار می‌رود. اما آنچه در اینجا مورد بحث است پلورالیزم دینی می‌باشد. تصمیم ندارم که به صورت مفصل و علمی پلورالیزم دینی را معرفی کنم؛ فعلاً آشنایی با نظرات شما مد نظرم است. مطابق مطالعات و تأملات این جانب، تقسیم‌بندی پلورالیزم دینی بدین شکل است:

کثرت‌گرایی نوع اول (پلورالیزم عشقی): پیروان سایر فرقه‌ها و ادیان شایسته‌ی عشق و احترام‌اند (مستقل از بطلان عقایدشان). می‌توان با پیروان سایر فرقه‌ها و ادیان وارد داد و ستد معرفتی شد. می‌توان حقایقی را به آنها و از آنها آموخت.

کثرت‌گرایی نوع دوم (پلورالیزم صراطی): حقیقت یکتا است؛ اما راه‌های رسیدن به حقیقت به تعداد انسان‌هاست. بیش از یک جاده به شهر حق منتهی می‌شود.

کثرت‌گرایی نوع سوم (پلورالیزم حقیقی): حقیقت چندگانه است؛ ما با چند حقیقت مواجهیم؛ پس با چند راه مختلف مواجهیم که لزومی ندارد به حقیقتی یکتا منجر شود. مثلاً حقیقت بودایی با حقیقت اسلامی تفاوت دارد. بودایی برای رسیدن به حقیقت بودایی و مسلمان برای رسیدن به حقیقت اسلامی راه درستی را می‌پیماید.

کثرت‌گرایی نوع چهارم (پلورالیزم سعادتی): مهم نیست که پیروان سایر فرقه‌ها و ادیان گمراه هستند یا نه؛ خداوند بسیار مهربان است و آنها را به سبب گمراهی غیرعمدی‌شان مجازات نمی‌کند. مثلاً یک مسیحی یا مسلمان سنی هم می‌تواند اهل بهشت باشد.

دقت کنید آنچه ذکر شد صرفاً تعاریفی شخصی بود (کلمات آن من‌درآوردی است!). با توجه به این تعاریف نظر شما چیست؟

منبع تصویر: GLENDON